białołeka
Historia badań archeologicznych

Najwcześniejsze wzmianki na temat znalezisk archeologicznych z tego terenu pochodzą z 1900 r. i dotyczą znalezisk z miejscowości Brzeziny. Najwcześniej odkrytym zabytkiem zachowanym w zbiorach PMA jest celtycki dzban brązowy z Brzezin przekazany przed 1904 rokiem, jako dar od Gubernatora D.N. Martinowa dla Gabinetu Archeologicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Dzban został niestety bardzo zniszczony podczas II wojny światowej.

Najstarsze znaleziska z terenu gminy pochodzą z początku naszego wieku i w wielu wypadkach były to odkrycia przypadkowe. Część znalezisk pochodzi z badań powierzchniowych, część z badań wykopaliskowych.
Najstarsze z przełomu XX wieku trafiły do MEM. W latach 1909-11 zabytki krzemienne zbierał Leon Kozłowski w Białołęce, Buchniku, Choszczówce, Marcelinie, Nowych Świdrach i Tarchominie. Erazm Majewski zbadał stanowisko trzcinieckie w Płudach, a K. Kowalewski przekazał do MEM materiały krzemienne z Tarchomina i Nowych Świdrów.

Z 1913 roku pochodzą zabytki z epoki brązu ze stanowiska w Brzezinach odkrytego w czasie badań powierzchniowych przez pracowników Instytutu Nauk Antropologicznych.

Część znalezionych przez badaczy i kolekcjonerów zabytków z terenu gminy trafiało do MPR, np.: z Piekiełka podarowane przez Szymona Taneubauma i Tadeusza Wolskiego, siekierka krzemienna z Grodziska z kolekcji Przyborowskiego, czy zabytki krzemienne z Dąbrówki Szlacheckiej ofiarowane przez Romana Jakimowicza. Zabytki zgromadzone przez to muzeum włączono w 1928 roku w zbiory Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie.

W latach 20-tych Roman Jakimowicz przeprowadził z ramienia PMA badania stanowisk Białołęka, Żerań i Płudy. W 1924 roku J. Antoniewiczowa badała cmentarzysko w Nowodworach. Stefan Krukowski odkrył stanowiska paleolityczne, neolityczne, z epoki brązu i epoki wpływów rzymskich (Annopol, Brzeziny Nowe, Srebrna Góra, Marcelim Płudy, Szamocin). W 1919 roku odkryto na Żeraniu miecz celtycki.

W roku 1913 i w latach 1917-1922 badania powierzchniowe prowadził Edwin Stajewski odkrywając stanowiska z epoki kamienia w Buchniku, Henrykowie, Srebrnej Górze, Płudach i na Żeraniu. Zebrane przez niego zabytki odkupiło organizujące się od 1920 roku Państwowe Centralne Muzeum Archeologiczne.

W latach 1930-1938 intensywne badania powierzchniowe i ratownicze prowadził Stefan Roel na stanowiskach: Annopol, Białołęka Dworska, Brzeziny, Nowodwory, Płudy, Stare Świdry, Tomaszew, Wiśniewo, Żerań. Zabytki ze swoich badań przekazał do PMA.

Z lat 30-tych pochodzą także zabytki znalezione przez Jana Płoskiego i L. Tobera ze stanowisk: Augustów, Grodzisk, Lewandów, Marcelin i Tomaszew. W 1938 roku prowadzone były pod kierunkiem Jana Marciniaka badania wykopaliskowe na cmentarzysku w Marcelinie.

W 1943 roku prowadzone były badania na stanowisku Annopol przez J. Grabińskiego. W czasie wojny zbiory prywatnego Muzeum Erazma Majewskiego i Państwowe Muzeum Archeologiczne zostały przez Niemców połączone i wywiezione do Niemiec. Po zakończeniu wojny odzyskano zabytki, ale zbiorów już nie rozdzielano i całość trafiła do Państwowego Muzeum Archeologicznego.

Po wojnie w 1946 roku na stanowisku Henryków i Dąbrówka kopał Włodzimierz Antoniewicz. W 1951 roku przeprowadzono badania wykopaliskowe na stanowisku Żerań pod kierownictwem M. Gozdowskiego. W 1953 roku badania powierzchniowe na stanowisku Marcelin prowadził K. Dąbrowski, w latach 1953-1956 cmentarzysko w Henrykowie badał Tadeusz Żurowski.

Prowadzone były także badania wykopaliskowe na cmentarzysku w Henrykowie: w 1956 roku przez Jerzego Okulicza, a w 1958, 1960 i 1961 roku przez Barbarę Zawadzką oraz na stanowisku w Augustowie w 1970 roku przez Zofię Sulgostowską.

W latach 70-tych i 80-tych przypadkowi znalazcy przekazywali znalezione przez siebie pojedyncze zabytki do działającego przy PMA Pogotowia Archeologicznego prowadzonego przez dra Jerzego Głosika (Białołęka, Choszczówka, Henryków, Piekiełko, Tarchomin, Żerań i Żerań Wschodni).


mgr Halina Czubaszek
mgr Ewa Kiersztejn

Państwowe Muzeum Archeologiczne
00-950 Warszawa, ul. Długa 52

Władze Gminy Warszawa - Białołęka serdecznie dziękują Dyrekcji, Sekretarzowi naukowemu oraz pracownikom Działu Dokumentacji Naukowej Państwowego Muzeum Archeologicznego za życzliwą pomoc w odkrywaniu prehistorii ziem znajdujących się obecnie w granicach administracyjnych Gminy, przyczyniając się w ten sposób do integracji mieszkańców naszej gminy.
Wyślij link mailem
Pdf
Drukuj
Powrót
Wypowiedz się
03-122 Warszawa
ul. Modlińska 197
Telefon:
22 44 38 400
Godziny pracy:
Pon-Pt: 08:00 - 16:00

Więcej na temat działania urzędu w komunikacie...