białołeka
Wstęp

We wstępie do książki czytamy:

"W tym czasie (w latach od 1774 do 1787 r.) proboszczem parafii Tarchomin był ks. kanonik Franciszek Czaykowski01 słynny kartograf, bliski współpracownik biskupa płockiego Michała Jerzego Poniatowskiego02 rezydującego w sąsiedniej Jabłonnie.

Książę Michał Poniatowski jako biskup płocki, w 1778 roku polecił konsystorzom w Pułtusku i Płocku, wydać ankietę dotyczącą opisów parafii, składającą się z pięciu artykułów, w której wzywał proboszczów do jak najszybszego nadsyłania opisów swoich parafii. Ankieta miała służyć do sporządzenia mapy diecezji, którą rysował nadworny kartograf ks. Franciszek Czaykowski.

Ankieta ta przyniosła wiele cennego i dokładnego materiału. Podaje ona: ilość wiosek, ich wzajemne odległości, wymienia drogi, rzeki, jeziora, lasy znajdujące się na terenie każdej parafii. Pomyślne wyniki tej ankiety, w znacznej mierze ułatwiły sporządzenie mapy diecezji płockiej w 1779 roku, oraz zachęciły do opracowania atlasu dla całej Polski. W tym celu biskup Michał Poniatowski wydał nową, obszerną ankietę.

W odezwie do duchowieństwa 1 grudnia 1782 roku biskup mówił o staraniach króla Stanisława Augusta Poniatowskiego czynionych w związku z opracowaniem map dla całej Ojczyzny aby, jak to określił, »Królestwo Polskie mogło być ukazane na dokładnej mapie«.

Ponieważ do sporządzenia takiej mapy najwięcej dopomóc mogą szczegółowe opisy każdej parafii, biskup podaje w załączeniu pytania zawarte w dziewięciu artykułach, według których każdy proboszcz sporządza opis swojej parafii. Jako wzór takiego opisu dołączony został »opis parafii Tarchomin « pióra ks. Franciszka Czaykowskiego, proboszcza tej parafii.03



01ks. kanonik Franciszek Czaykowski
Dnia 22 kwietnia 1774 roku został mianowany proboszczem parafii Tarchomin przez biskupa Michała Poniatowskiego. (M. Grzybowski: Materiały do dziejów Ziemi Płockiej. Ziemia Warszawska. Płock 1996, s.113). W archiwum parafii Tarchomin zachowała się księga metryczna z lat 1781-1799, w której widnieją podpisy ks. Franciszka Czaykowskiego (dnia 1 stycznia 1783 r podpisał się tak: "Franciscus Czaykowski Can. Sandominensis Curatus Ec. Tarch.). W tym czasie w pracy duszpasterskiej pomagali mu także ojcowie franciszkanie z konwentu na Pradze, między innymi: O. Ewaryst Chlawacki, Krzysztof Wielkasiewicz, Hilary Meisner, Korneliusz Bukowski, Bartłomiej Jankowski, Jerzy Garbuszewski. (Liber ecclesiae parochialis in Tarchomin incipiens ab anno 1781 ad 1799 ...).

02Michał Jerzy Ciołek Poniatowski
urodził się dnia 12 października 1736 roku w Gdańsku. Był najmłodszym dzieckiem Stanisława i Konstancji z Czartoryskich, bratem ostatniego króla polskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego. Studiował w Warszawie i w Rzymie. Po powrocie z Rzymu wstąpił do seminarium duchownego przy kościele Św. Krzyża w Warszawie. Święcenia kapłańskie otrzymał 31 maja 1760 r. W dniu koronacji Stanisława Augusta Poniatowskiego 25 listopada 1764 r., Michał, brat królewski, ozdobiony został orderem Orła Białego i wyniesiony do godności książęcej. Papież Klemens XIV uczynił go biskupem płockim. Sakrę biskupią przyjął w kolegiacie św. Jana w Warszawie dnia 3 maja 1773 r. Przez dziesięć lat rządów w Płocku dokonał bardzo wiele. Mówią o tym wydane w Warszawie w 1785 r czterotomowe "Zarządzenia i pisma pasterskie". Po śmierci prymasa Antoniego Ostrowskiego w 1784 roku został arcybiskupem gnieźnieńskim. Ingres do Gniezna dla różnych przyczyn odbył się dopiero 9 września 1789 r. W czasie powstania kościuszkowskiego oddał na cele insurekcji wszystkie srebra. Podczas oblężenia stolicy został okrzyknięty przez podburzone tłumy jako zdrajca z powodu plotki o kontakty z Prusakami. Prymas Michał Jerzy Poniatowski zmarł po krótkiej chorobie 12 sierpnia 1794 roku. (S. Orgelbrand: Encyklopedia Powszechna. Warszawa 1865, t.21, s.312-331. Por. J. Wieteska: Śmierć prymasa księcia Michała Poniatowskiego. Warszawa 1991, s.3).

03J. Wieteska
Opisy parafii polskich z XVIII wieku. Wiadomości Archidiecezjalne Warszawskie 1952, s.173-175.

Wyślij link mailem
Pdf
Drukuj
Powrót
Wypowiedz się
03-122 Warszawa
ul. Modlińska 197
Telefon:
22 44 38 400
Godziny pracy:
Pon-Pt: 08:00 - 16:00

Więcej na temat działania urzędu w komunikacie...