białołeka
grafika
Wojciech Zawadzki (1914-1976)

Wojciech Zawadzki urodził się 3 marca 1914 roku w Warszawie w rodzinie inteligenckiej. Ojciec Stefan Zawadzki, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, nauczyciel warszawskich szkół średnich, zmarł przeżywszy zaledwie 32 lata, 24 grudnia 1918 roku, pozostawiając żonę Marię z Lipińskich, urodzoną 27 października 1887 roku i drugiego synka Antoniego urodzonego 26 kwietnia 1918 roku. Samotnej matce w wychowaniu dzieci i utrzymaniu rodziny pomagają jej siostra Stefania Lipińska i brat Zdzisław Lipiński zamieszkali w Warszawie.

Cały wysiłek rodziny skierowany jest na właściwe wychowanie i wykształcenie obu chłopców. Wojciech, często chorujący, uczęszczał do Gimnazjum Stefana Batorego a następnie do Szkoły Towarzystwa Ziemi Mazowieckiej przy ulicy Klonowej, gdzie wcześniej nauczał języka polskiego Jego Ojciec.

Wskutek choroby przerywa na dwa lata naukę a świadectwo dojrzałości uzyskuje dopiero w 1934 roku zdając egzamin przed Komisją Państwową jako ekstern. Ze względu na ciągle niezadowalający stan zdrowia i okres wojny studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego kończy dopiero w kilka lat po wojnie.

Do pierwszych wielkich sukcesów oświatowych i wychowawczych młodego Wojciecha należy współorganizowanie działalności Koła Przyjaciół Wiśniewa i organizowanie od 1929 roku biblioteki ogólnodostępnej. Biblioteka istnieje do dnia dzisiejszego w byłym domu wuja Lipińskiego przy ulicy Weteranów 38/40 gdzie Zawadzcy zamieszkali na stałe. Obecnie bibliotekę prowadzi brat Wojciecha-Antoni Zawadzki.

W latach 1936-1939 wraz z dorastającym bratem Antonim, wtedy studentem historii Uniwersytetu Warszawskiego, oddaje się pasji opieki nad dziećmi i młodzieżą w ramach wspaniale działającego Koła Młodych Polskiej Macierzy Szkolnej.

Wyjątkowe zdolności organizatorskie i umiejętności zbliżenia do siebie grupy miejscowej młodzieży uczniów szkół średnich pozwoliło na utworzenie zespołu społeczników działających w środowisku dzieci robotniczych często pozostających w bardzo skromnych warunkach materialnych. W tym czasie wydaje miesięcznik p.t. "Kronika", którego jest redaktorem. Zachowane kilka egzemplarzy tego pisma stanowi dziś źródło wiedzy o ludziach tej okolicy.

Okres wojny 1939-1945 to dalsze nielegalne w tym czasie prowadzenie biblioteki publicznej, praca na stanowisku kierownika Punktu Dożywiania Polskiego Komitetu Opieki (późniejsze R.G.O. Rada Główna Opiekuńcza) w Piekiełku, a przede wszystkim w latach 1941-1944 organizacja wraz z bratem i przyjaciółmi tajnych gimnazjalnych kompletów nauczania.

Działalność ta, mogąca ściągnąć na konspiratorów i ich rodziny najcięższe represje stosowane przez okupanta, łącznie z wysyłką do obozów koncentracyjnych a nawet śmierć, zasługuje na najwyższe uznanie i wdzięczność. Przez tajne nauczanie obejmujące również 6 i 7 klasy szkół podstawowych a następnie klasy gimnazjalne przewinęło się około 200 uczniów.

Na kompletach dla klasy 6 i 7 wykładano historię i geografię. Bardzo istotną sprawą było też wspieranie przez Pana Wojciecha rozwijającego się w konspiracji harcerstwa. Całość tych niezwykle istotnych w czasie okupacji działań pozwoliła na stworzenie na tych terenach generacji ludzi wykształconych i wrażliwych, gotowych do niesienia pomocy innym.

Wiśniewo, Piekiełko, Henryków, Tarchomin, Dąbrówka, Białołęka, Marcelin to miejscowości i osiedla, które otaczał szczególną troską i opieką, mając na uwadze głównie oczywiście młodzież. Tam znali Go niemal wszyscy.

Jesienią i zimę roku 1944/45 rodzina państwa Zawadzkich spędziła, jak większość mieszkańców tych terenów, na wysiedleniu w okolicy Skierniewic. Z chwilą powrotu do Wiśniewa w marcu 1945 roku, p. Wojciech Zawadzki skupia wokół siebie konspiracyjną młodzież i organizuje pierwsze na tych terenach gimnazjum ogólnokształcące.

W ten sposób powstaje i rozpoczyna legalną działalność samorządowe Gimnazjum Ogólnokształcące imienia Romualda Traugutta w Piekiełku, zajmując pomieszczenia w istniejących w tym czasie budynkach Szkoły Powszechnej. Profesor Wojciech Zawadzki wykłada język polski i historię, a przede wszystkim organizuje działalność i wychowuje młodzież.

W roku 1947 Gimnazjum staje się filią Liceum i Gimnazjum im. T. Czackiego z siedzibą Dyrekcji przy ul. Zygmuntowskiej na Pradze (gmach Gimnazjum im. Władysława IV). Ten stan trwa do roku 1949, po czym Gimnazjum zostaje przez ówczesne władze oświatowe zlikwidowane.

W latach 1949-1952 prof. Wojciech Zawadzki wykłada język polski w Technikum i Gimnazjum Chemiczno-Farmaceutycznym przy Tarchomińskich Zakładach Farmaceutycznych "Polfa". Po przeniesieniu szkoły do Warszawy do gmachu przy ulicy Hożej 88, prof. Wojciech Zawadzki podejmuje pracę jako nauczyciel i bibliotekarz w Zasadniczej Szkole Budowlanej w Pomiechówku, gdzie pracuje do 1954 roku.

W latach 1954-1956 uczy w szkole podstawowej w Henrykowie, a następnie w nowowybudowanej 11-to klasowej szkole przy ulicy Podróżniczej w Wiśniewie, która z czasem uzyskuje imię Stefana Czarnieckiego. Szkoła ta była zlokalizowana kilkaset metrów od miejsca zamieszkania Profesora, co miało ogromne znaczenie z uwagi na jego stan zdrowia.

Tymczasem w roku 1959 prof. Zawadzki zostaje przeniesiony do pracy w XIII Liceum Ogólnokształcącym (dawne Liceum im. L. Waryńskiego) przy ulicy Odrowąża 75, co stwarza ogromne utrudnienia z dojazdem.

Decyzja władz miała na celu utrudnienie Profesorowi osobistych kontaktów z młodzieżą, która po zajęciach szkolnych garnęła się do biblioteki prowadzonej przez Zawadzkich, gdzie Profesor mógł w sposób otwarty i szczery głosić swe nigdy nie zachwiane poglądy na tematy moralności chrześcijańskiej, patriotyzmu i honoru. Bóg, Honor i Ojczyzna to była zasadnicza hierarchia Profesora. I za to jeszcze nie jeden raz był upokarzany.

Jednak i w tej szkole Jego serdeczny stosunek do młodzieży i doceniane przez młodych wychowanków wartości duchowe i moralne reprezentowane przez Profesora, powodują, że młodzież całkowicie ulega Jego wpływom. Władze podejmują ostateczną decyzję: Profesor W. Zawadzki może uczyć tylko w szkołach dla dorosłych.

Jest zbyt dobrym znawcą wykładanych przedmiotów by zeń rezygnować, ale kształtować młode charaktery będą inni. Do emerytury, na którą odszedł w 1975 roku, uczył w XIII Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych przy ulicy Burdzińskiego 4, oraz w "Wieczorówce" przy Zespole Szkól Chemicznych przy Tarchomińskich Zakładach Farmaceutycznych "Polfa".

Zgodnie z Kartą Nauczyciela otrzymał dnia 24 czerwca 1974 roku Złotą Odznakę Związku Nauczycielstwa Polskiego, a dnia 18 września tegoż roku Złoty Krzyż Zasługi.

Profesor Wojciech Zawadzki zmarł 26 maja 1976 roku. Został pochowany w grobie rodzinnym na Powązkach wraz z Dziadkiem, Ojcem, Matką i innymi członkami Rodziny. Na trzy lata przed śmiercią, gdy stan zdrowia Profesora Wojciecha Zawadzkiego stale się pogarszał wychowankowie ciągle o Nim pamiętali.

Szczególnie ci z tajnych kompletów, służąc Mu zapewnieniem pomocy medycznej, podwożąc samochodem czy innymi posługami. Żegnany tłumnie w dniu pogrzebu, jest wspominany do dnia dzisiejszego już przez trzecie pokolenie uczniów i wychowanków.

Z chwilą śmierci Profesora grupa przyjaciół postanowiła w sposób bardziej godny uczcić pamięć o Tym Wielkim i Wspaniałym Człowieku. W 1981 roku w piątą rocznicę śmierci, w czasie uroczystej Mszy świętej odsłonięto i poświęcono wmurowaną w ściany Kościoła Narodzenia N.M.P. w Płudach pamiątkową tablicę.

Od tej pory, przynajmniej raz w roku a niekiedy i dwukrotnie w rocznicę śmierci i w dniu imienin Profesora, ludzie pamiętający Tego Wspaniałego Człowieka spotykają się na nabożeństwach odprawianych w Jego intencji. Do chwili obecnej do domu przy ulicy Weteranów 38/40 w Wiśniewie, a szczególnie w dniu 13 czerwca w dniu imienin Pana Antoniego Zawadzkiego zdążają młodzi i starzy sympatycy Profesora Wojciecha i całej wielce zasłużonej dla okolicy Rodziny Państwa Zawadzkich. [...]

Warszawa-styczeń 1997 r.
Wstępnie zebrał i opracował, aby uchronić od zapomnienia, mając nadzieję i wierząc,
że kiedyś ktoś zrobi to lepiej i w pełniejszym wymiarze,
w latach 1946-1952 uczeń Panów Zawadzkich,

Zbigniew Prokop

Zamieszczony fragment jest częścią większego opracowania poświęconego rodzinie Zawadzkich, które przygotował Pan Zbigniew Prokop.

Wyślij link mailem
Pdf
Drukuj
Powrót
Wypowiedz się
03-122 Warszawa
ul. Modlińska 197
Telefon:
22 44 38 400
Godziny pracy:
Pon-Pt: 08:00 - 16:00

Więcej na temat działania urzędu w komunikacie...